Son tutanak ile anlaşma belgesinin işlevi
Son tutanak, arabuluculuk faaliyetinin nasıl bittiğini gösterir. Anlaşma belgesi ise tarafların üzerinde uzlaştığı yükümlülükleri somutlaştırır. Belgenin başlığından önce içeriğine bakılmalıdır: Kimin, kime, hangi edimi, hangi tarihte ve hangi koşullarla yerine getireceği anlaşılabilmelidir.
Ödeme veya teslim tarihi, taksitler, varsa faiz, masraf paylaşımı ve yerine getirmemenin sonuçları açıkça düzenlenmelidir. Kısmi anlaşmada yalnızca uzlaşılan talepler sıralanmalı; görüşülen bütün konuların çözüldüğü izlenimi oluşturulmamalıdır. Taraf ve vekil bilgileriyle temsil yetkileri de imza öncesinde kontrol edilmelidir.
Her anlaşma için aynı imza kuralı uygulanmaz
6325 sayılı Kanun’un 18/4. maddesine göre, kanunun zorunlu şerh aradığı hâller dışında taraflar, avukatları ve arabulucunun birlikte imzaladığı anlaşma belgesi, ayrıca icra edilebilirlik şerhi alınmadan ilam niteliğinde belge sayılır. Ticari uyuşmazlıklarda taraf avukatları ile arabulucunun birlikte imzası bu sonucu sağlayabilir. Yalnızca bir avukatın imzasını bütün tarafların temsil edildiği anlamında değerlendirmek doğru değildir.
Bu şartların sağlanmadığı genel durumlarda icra edilebilirlik şerhi istenebilir. Dava öncesindeki arabuluculuk için genel başvuru mercii arabulucunun görev yaptığı yer sulh hukuk mahkemesi; dava sırasında ise davanın görüldüğü mahkemedir. Özel görev ve yetki hükümleri saklıdır.
Kira ve taşınmaz dosyalarındaki önemli istisna
Kanunun 18/B maddesi kapsamındaki kira, paylaştırma ve ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyeti ve komşu hakkı uyuşmazlıklarında düzenlenen anlaşma belgelerinde icra edilebilirlik şerhi zorunludur. Taşınmazla ilgili belgelerde taşınmazın bulunduğu yer; diğerlerinde arabulucunun görev yaptığı yer sulh hukuk mahkemesine başvurulur. Tarafların ve avukatların imzası bu zorunluluğu kaldırmaz.
Taşınmaz devri veya sınırlı ayni hak kurulmasına ilişkin 17/B kapsamındaki anlaşmalarda da zorunlu şerh kuralı vardır. 7531 sayılı Kanun sonrasında, ilgili şartlarla şerh alınmasının ardından taraflardan biri tapuda tescil isteyebilir. Tapu müdürlüğünün mevzuat incelemesi devam eder; belge tek başına otomatik tescil sağlamaz.
Bağlayıcılığı bilerek imzalayın
Kanunun 18/5. maddesi uyarınca üzerinde anlaşılan hususlar yeniden dava konusu yapılamaz. Bununla birlikte anlaşmanın hukuki geçerliliğine ilişkin uyuşmazlıklar ayrı değerlendirilir. Gerçek bir müzakere yapılması, tarafların bilgilendirilmesi ve iradelerinin sağlıklı oluşması bu nedenle belgenin yazımı kadar önemlidir.